બેંક રિકન્સિલિએશન › ચેક ક્લિયરિંગ

ચેક ક્લિયરિંગ અને પાછા આવેલા ચેક

ચેક તમારા હાથથી બેંક સુધી કેવી રીતે પહોંચે છે, માન્યતા અને પોસ્ટ-ડેટેડ ચેકના નિયમો, અને ચેક પાછો આવે ત્યારનાં પગલાં.

ચેક કેવી રીતે આગળ વધે છે

1. મળ્યો: રસીદ ચેક મોડ સાથે સેવ થાય છે. પૈસા હજુ બેંકમાં નથી.
2. જમા કર્યો: તમે તે તમારી બેંકને આપો છો. તે Cheque Truncation System (CTS) થી ક્લિયર થાય છે, કાગળને બદલે ચેકની ઇમેજથી.
3. ક્લિયર થયો: રકમ તમારા ખાતામાં આવે છે. 4 ઓક્ટોબર 2025 થી CTS આખો દિવસ સતત ક્લિયર કરે છે (RBI નો 13 ઓગસ્ટ 2025 નો સર્ક્યુલર), એટલે ઘણી વાર એ જ કામકાજના દિવસે; સમય તમારી બેંકને પૂછો.
4. કે પાછો આવ્યો: ચેક ચૂકવાયા વગર કારણ સાથે પાછો આવે છે, જેમ કે "funds insufficient" કે "signature differs".

Nivesh Sahayak App માં ચેકની એક સ્થિતિ હોય છે: મળ્યો, જમા કર્યો, આપ્યો, ક્લિયર કે પાછો. ફક્ત ક્લિયર ચેક બેંકમાં ગણાય છે. અહીં રિકન્સિલિએશનમાં કોઈ ચેક બેંક સ્ટેટમેન્ટમાં મળે ત્યારે ક્લિયર માર્ક કરો દબાવો અને તેની સ્થિતિ બેંકની તારીખે ક્લિયર થઈ જાય છે.

જાણવા જેવા નિયમો

• માન્યતા: ચેક તેની તારીખથી ત્રણ મહિનામાં નાખવો પડે. ત્યાર પછી બેંક ચૂકવશે નહીં; નવો ચેક માંગો.
• પોસ્ટ-ડેટેડ ચેક તેના પર લખેલી તારીખ પહેલાં જમા થઈ શકતા નથી.
• પાછો આવેલો ચેક, Negotiable Instruments Act, 1881 ની Section 138: દેવું ચૂકવવા આપેલો ચેક પાછો આવે તો લેનાર જાણ થયાના 30 દિવસમાં લેખિત ડિમાન્ડ નોટિસ મોકલી શકે. નોટિસના 15 દિવસમાં રકમ ન મળે તો ત્યાર પછી એક મહિનામાં કોર્ટમાં ફરિયાદ કરી શકાય. બેંકનો રિટર્ન મેમો સાચવો; ચોક્કસ પગલાં માટે વકીલ સાથે વાત કરો.
• રિટર્ન ચાર્જ: પાછા આવેલા ચેક પર બેંકો ચેક આપનાર અને જમા કરનાર બંને પાસેથી ચાર્જ લે છે. ચાર્જ બેંક ખર્ચ તરીકે લખો.

ચેક પાછો આવે ત્યારે

Nivesh Sahayak App માં રસીદને પાછી માર્ક કરો: તે ચોપડામાંથી બહાર થાય છે અને ગ્રાહકના બિલ ફરી બાકી થાય છે. પછી અહીં બેંકની લાઇનમાંથી રિટર્ન ચાર્જ ખર્ચ તરીકે ઉમેરો થી ઉમેરો.